Wobec pamięci, wobec współczesności – scena literacka Warszawy Singera 2026
-
Wobec pamięci, wobec współczesności – scena literacka Warszawy Singera 2026
Od 22 do 30 sierpnia 2026 roku w Warszawie odbędzie się 23. Festiwal Warszawa Singera, organizowany przez Fundację Shalom. Obok koncertów, spektakli, wystaw i wydarzeń plenerowych, ważne miejsce w programie tegorocznej edycji zajmie literatura. Żydowski Salon Literacki, premiery książkowe, warsztaty i rozmowy o pamięci, tożsamości oraz historii, która wciąż wpływa na współczesność to także zasługa wieloletniej współpracy z Centrum Kultury Jidysz, które od lat współtworzy program Festiwalu Warszawa Singera, przygotowując wydarzenia poświęcone literaturze, językowi, historii i współczesnej kulturze żydowskiej.
Literatura stanowi jeden z najważniejszych filarów Festiwalu Warszawa Singera – nie tylko ze względu na postać patrona wydarzenia, ale przede wszystkim jako przestrzeń dialogu między przeszłością a teraźniejszością. To obszar, w którym spotykają się pamięć, doświadczenie, refleksja nad tożsamością oraz współczesne interpretacje historii i kultury.
Szczególne miejsce w programie zajmuje Żydowski Salon Literacki, którego twórcą i autorem programu jest Remigiusz Grzela. Cykl od lat gromadzi wybitnych pisarzy, badaczy, artystów i intelektualistów, tworząc przestrzeń rozmowy o literaturze, historii oraz współczesnych zjawiskach społecznych i kulturowych. Spotkania poświęcone są literaturze dokumentującej losy Żydów w XX i XXI wieku – od doświadczenia Zagłady, przez powojenne wybory tożsamościowe, po współczesne reinterpretacje pamięci. W ramach Salonu Remigiusz Grzela porozmawia m.in. z Magdą Łazarkiewicz oraz Mateuszem Pakułą, o powstającym w Teatrze Żydowskim spektaklu „Skóra po dziadku” na podstawie głośnej książki Pakuły. Program literacki festiwalu obejmuje również szereg spotkań autorskich poświęconych najnowszym publikacjom z zakresu literatury, historii, biografistyki, reportażu oraz eseistyki. Publiczność będzie miała okazję uczestniczyć w spotkaniu z Andą Rottenberg i Mirosławem Bałką poświęcona ich wspólnej książce „KOSMOS. Rozmowy – Teksty – Przyjaźń”, z Małgorzatą Czyńską wokół publikacji „Pisz do mnie na Łódź! Życie kulturalne i towarzyskie w tymczasowej stolicy”, pokazującym siłę łódzkich narracji, także w kontekście działalności Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi oraz z Jakubem Szczęsnym, architektem, twórcą Domu Kereta, autorem książki „Luksus kontra proste życie” (w spotkaniu weźmie udział także filozofka prof. Barbara Czerska).
Ważnym punktem programu będzie spotkanie z Moniką Sznajderman współzałożycielką Wydawnictwa Czarne, jednej z najważniejszych oficyn literackich w Polsce, świętującej w tym roku 30-lecie, a ukazało się w niej wiele wybitnych książek, m.in. książki Anny Bikont „My z Jedwabnego”, „Sendlerowa”, „Nigdy nie byłaś Żydówką”, „Cena” czy „Nie koniec, nie początek”. Zapraszamy też na spotkanie z Małgorzatą Niezabitowską i Feliksem
Falkiem poświęcone książce „Na wzburzonych falach” (prowadzenie: Beata Biały)
Wśród wydarzeń literackich znajdą się także: spotkanie autorskie z Kristofem Zorde wokół książki „Księgowanie” (prowadzenie: Agata Passent), spotkanie z Weroniką Kostyrko poświęcone biografii „Róża Luksemburg. Domem moim jest cały świat” (prowadzenie: Magdalena Kozłowska), spotkanie z Rafałem Kowalskim wokół książki „Między oknami. Opowieści polsko-żydowskie” (prowadzenie Sylwia Chutnik), oraz spotkanie z Rafałem Dajborem wokół książki „07 zgłoś się. Milicyjny serial wszech czasów” z udziałem gościa specjalnego Rafała Rutowicza, aktora Teatru
Żydowskiego statystującego w serialu oraz prywatnie syna operatora filmowego
Wiesława Rutowicza, autora zdjęć do serialu.
Program literacki Festiwalu Warszawa Singera tworzy wielowątkową opowieść o pamięci, tożsamości, historii i współczesności, prezentowaną poprzez różnorodne gatunki literackie oraz perspektywy twórców reprezentujących odmienne doświadczenia i środowiska. Dzięki temu festiwal pozostaje ważnym miejscem spotkania kultur, idei i narracji, wzmacniając swoją rolę jako jednego z najistotniejszych wydarzeń literacko-kulturalnych w Polsce.
I tym ważnym miejscem spotkań jest właśnie przestrzeń Centrum Kultury Jidysz, gdzie łączą się drogi artystów, pisarzy, badaczy, varsavianistów i mieszkańców Warszawy zainteresowanych dziedzictwem kultury jidysz. W programie znajdą się m.in. sesja naukowa „Utopie/Antyutopie – Jidyszland w praktykach filozoficznych i artystycznych”, czytanie performatywne współczesnej poezji w języku jidysz, warsztaty kulinarne inspirowane kuchnią aszkenazyjską – lunch z Natalią Rogowską czy aerobik do muzyki klezmerskiej z tancerką Martą Czajkowską. Zapraszamy także na jidyszowe warsztaty językowo-kulturoznawcze Aleksandry Gluby poświęcone…pomidorom (!), a rodziny z dziećmi na animację plenerową inspirowaną książką „Idziemy na niedźwiedzia” prowadzoną przez Zofię Mioduszewską-Wajszczak i Martynę Gabor w Ogrodzie Krasińskich. Program festiwalowy w Centrum Kultury Jidysz dopełnią koncerty: „Libe” Joanny Szumacher i Pawła Cieślaka – osiem kompozycji o pamięci, stracie, bliskości i miłości, łączących nowoczesną elektronikę oraz melodykę inspirowaną muzyką żydowską, a także projekt multiinstrumentalistek Oli Bilińskiej i Izy Lamik pt. „Malarz i Księżyc”; muzyczne adaptacje bajek malarki-surrealistki Erny Rosenstein.
Festiwal będzie także okazją do spotkania poświęconego Projektowi Próżna – cyklowi wystaw sztuki współczesnej realizowanemu w ramach Festiwalu w latach 2005–2012 przy ulicy Próżnej, który zgromadził blisko 100 artystów. Spotkanie poprowadzi Anda Rottenberg. Udział w nim wezmą artystki sztuk wizualnych: Krystyna Piotrowska – inicjatorka i kuratorka Projektu Próżna oraz Katarzyna Krakowiak – uczestniczka kilku jego edycji. Wydarzenie będzie jednocześnie
inauguracją współpracy Festiwalu z Muzeum Sztuki Nowoczesnej.
Partnerzy Festiwalu:
• Samorząd Województwa Mazowieckiego
• Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich – Centrum Kultury Jidysz
• Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
Festiwal współfinansowano ze środków:
• Miasta Stołecznego Warszawy
• Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyka”,
realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca
• dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
• Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej
